Bečka kultura kafea, koja je od 2011. godine upisana na UNESCO listu nematerijalne kulturne baštine, predstavlja spoj tradicije, umetnosti i svakodnevnog života koji traje više od tri veka.
Od turske opsade do prvog kafea u Beču
Prvi tragovi kafe u Beču datiraju još iz 1645. godine, kada su u dokumentima carske komore zabeleženi troškovi za njenu nabavku. Međutim, pravi preokret dogodio se nakon druge turske opsade Beča 1683. godine. Povlačeći se, osmanske trupe ostavile su za sobom oko 500 džakova kafe.
Inspirisan ovim događajem, jermenski trgovac Johanes Deodat otvorio je 17. januara 1685. godine prvi bečki kafe. Iako taj lokal danas ne postoji, njegov značaj ostao je neizbrisiv – upravo tada započinje priča o bečkoj kulturi kafea.
Brzi razvoj i zlatno doba kafea
Tokom 18. i 19. veka broj kafea u Beču naglo raste. Između 1700. i 1819. godine njihov broj povećao se sa četiri na čak 150, od kojih se 25 nalazilo u samom centru grada. Kafei su postali mesto susreta pisaca, umetnika, filozofa i političara.
Poznati pisac Stefan Cvajg opisao je bečke kafe kao „demokratske klubove“, gde svako za cenu jedne šolje kafe može satima da čita novine, piše, diskutuje i razmišlja. Alfred Polgar je duhovito primetio da su to mesta za ljude „kojima je za samoću potrebno društvo“.
Od muških salona do otvorenih prostora za sve
U početku su kafei bili rezervisani gotovo isključivo za muškarce. Tek krajem 19. veka pojavljuju se i ženski kafei, gde su dame mogle da provode vreme u razgovoru i čitanju časopisa. Danas su bečki kafei otvoreni za sve – turiste, poslovne ljude, studente i umetnike.
U mnogim tradicionalnim kafeima i dalje se neguje stari duh: drveni nameštaj, mermerni stolovi, klavirska muzika u večernjim satima i bogata ponuda klasičnih kolača poput štrudle od jabuka i čuvene Saher torte.
Specijaliteti koji se naručuju samo u Beču
U bečkom kafeu ne naručuje se „obična kafa“. Gosti biraju između autentičnih specijaliteta:
– Bečka melanž – espreso sa mlečnom penom
– Verlengerter – produženi espresso
– Mali ili veliki brauner – espreso sa mlekom sa strane
– Moka – klasični „mali crni“
– Fijaker – kafa sa dodatkom ruma ili šljivovice
– Ajnšpener – espreso sa bogatim slojem šlaga
– Kapuciner – preteča današnjeg kapućina
Svaki naziv nosi svoju priču i deo istorije grada.
Čaša vode – mali simbol velike tradicije
Posebna karakteristika bečkih kafea je obavezna čaša vode uz kafu. Ovaj običaj potiče iz 1873. godine, kada je Beč dobio planinsku izvorsku vodu. Kafei su time pokazivali kvalitet vode kojom pripremaju pića, a tradicija se zadržala do danas.
Više od kafe – deo identiteta Beča
Bečki kafe nije mesto za brzinu. Ovde se kafa pije polako, razgovara se, čita se novine i posmatra grad. Upravo zato kafei predstavljaju jednu od najprepoznatljivijih znamenitosti Beča i nezaobilaznu stanicu svakog posetioca austrijske prestonice.
Ako želite da budete „pravi Bečlija“, ne dozivajte konobara – pristojno recite: „Herr Ober“ ili „Frau Ober“. U tom malom detalju krije se sav šarm bečke tradicije.