Prema podacima iz 2024. godine, u Beču čak 40,5 odsto novorođenih nema austrijsko državljanstvo. Pre dvadeset godina taj udeo iznosio je oko 20 odsto. Podaci potiču iz Zavoda za statistiku, Statistik Austria, i objavljeni su u aktuelnoj publikaciji austrijske vlade. Trend je posebno izražen u pojedinim bečkim opštinama.
Više od polovine bez državljanstva u pojedinim opštinama
U bečkim opštinama Favoriten (Favoriten), Rudolfshajm-Finfhaus (Rudolfsheim-Fünfhaus) i Otakring (Ottakring) više od 50 odsto novorođenih nema austrijsko državljanstvo. Time se dodatno produbljuje demografska i politička razlika između formalnog stanovništva sa punim političkim pravima i sve većeg dela populacije koji ta prava nema. Iako postoji mogućnost naknadnog sticanja državljanstva, ona je vremenski odložena i vezana za brojne administrativne i finansijske uslove.
Politička participacija kao dugoročni problem
Migraciona istraživačica Judit Kolenberger (Judith Kohlenberger) upozorava da ovakav razvoj ima ozbiljne posledice po demokratsku legitimaciju. Kako navodi, državljanstvo je ključni uslov za aktivno i pasivno biračko pravo, što znači da veliki deo stanovništva dugi niz godina ostaje isključen iz političkog odlučivanja. U gradovima poput Beča, gde u nekim delovima grada više od polovine stanovnika u biračkom uzrastu nema pravo glasa, postavlja se pitanje reprezentativnosti izabranih političkih tela.
Predlog za automatsko državljanstvo pri rođenju
Kolenberger predlaže izmenu zakonskog okvira prema kojoj bi deca roditelja bez austrijskog državljanstva, ali sa dugotrajnim i regularnim boravkom u zemlji, zaposlena i poreski aktivna, automatski dobijala državljanstvo pri rođenju. Prema njenoj oceni, takvo rešenje bi dugoročno ojačalo društvenu koheziju i demokratsku legitimaciju, posebno u velikim gradovima.
Vlada protiv promene sistema
Vlada, koja je nadležna za zakon o državljanstvu, odbacuje mogućnost takve reforme. Protivljenje dolazi i sa nivoa bečke gradske vlasti, koja se ne zalaže za suštinsku promenu postojećeg sistema. Time pitanje državljanstva ostaje otvoreno kao jedno od ključnih demografskih, političkih i integracionih pitanja u Austriji, sa potencijalno dalekosežnim posledicama po budući sastav biračkog tela i funkcionisanje demokratije. (redakcija)